بيست و پنج سال اول گروه كثيرى از آنان حتى سلطان مالابار نيز به دين جديد گرويدند . اگرچه تجارت عربها با هند از طريق دريا انجام مىگرفت ولى ديانت اسلام بيشتر از راه خشكى يعنى ممالك ايران و آسياى مركزى بدان خطه راه يافت . » ايضاً مىنويسد : « صوفيان بيش از علماى مذهبى محبوبيت داشتند ، زيرا از دخالت در امور سياسى اجتناب مىنمودند و حال آنكه علما گاه گاهى محدوديتهايى در كار سلاطين ايجاد مىكردند . فرمانروايان دهلى عموماً مريد و هوادار صوفيه بودند . سالار مسعود غازى و شيخ اسماعيل ، دو صوفى مشهورى كه در قرن پنجم هجرى به هندوستان آمدند ، عليرغم حكام غيرمسلمان آن عصر هزاران نفر از هندوان را مسلمان كردند . صوفى بزرگ ديگرى به نام معين الدين كه در سمرقند تولد يافته و كمى قبل از سلسلهء غورى به هند آمده بود ، طريقهء صوفيان چشتيه را در آن سامان بنيان نهاد كه امروز نيز اين طريقه يكى از بزرگترين طريقه‌هاى تصوف در پاكستان و هند به شمار مىرود . قبر وى در اجمير همه ساله زيارتگاه صدها هزار مسلمان و هندوست . طريقهء سهرورديه كه متعاقب چشتيه در هند به وجود آمد ، از جهت ملاحظه و تأكيد زياد در انجام دستورات دينى با چشتيه اختلاف سليقه داشت ، زيرا سهرورديه با انواع رقص و سماع مخصوص كه در ساير فرق صوفيه متداول بود مخالفت مىكردند . علاوه بر اينها دو طريقهء مشهور ديگر نيز به نامهاى قادريه و نقشبنديه در دورهء پيش از مغول به هند آمده و نفوذ كامل به دست آوردند . » « 1 » اين صوفيان كه اسلام را در آن منطقه نشر دادند عموماً و يا غالباً ايرانى بودند . راجع به معين الدين چشتى كه نامش در گفتهء بالا آمده است ، نظر به تأثير فوق العاده‌اى كه اين مرد ايرانى عارف مشرب در اسلام قارهء هند داشته است ، ما عين نوشتهء دانشمند متتبع محقق جناب آقاى عزيزاللَّه عطاردى را كه مخصوصاً براى اين كتاب تهيه كرده‌اند ، ضمن اظهار سپاسگزارى از معظم له در اينجا نقل مىكنيم .

--> ( 1 ) . همان ، ص 365 .